ECHO PARYŻA - Stasys Eidrigevicius

Wystawa plakatów Stasysa Eidrigevičiusa zatytułowana „Echo Paryża” zostanie zaprezentowana w Centrum Sztuki Mościce w Tarnowie-Mościcach. Na ekspozycji znajdą się wybrane plakaty do wystaw, spektakli, filmów i festiwali, które powstały w latach 1985–2000. Wśród nich plakaty do filmu Janusza Kijowskiego „Maskarada”, za który artysta otrzymał Gold Hugo Award w Chicago (1987), i do filmu „Przesłuchanie” Ryszarda Bugajskiego (trzecie miejsce „The Hollywood Reporter”, USA 1990), jak również do festiwali, m.in. Warszawskiego Festiwalu Filmowego. Wiele spośród nich zostało nagrodzonych na międzynarodowych konkursach w kraju i za granicą. Poza wspomnianymi nagrodami plakaty Eidrigevičiusa zdobyły uznanie w konkursie Francuski Plakat Kulturalny oraz na Międzynarodowym Triennale Plakatu w Toyama (Japonia). Ten reprezentatywny zestaw plakatów prezentowany był w Paryżu w Polskim Instytucie, a następnie w wielu francuskich miastach. Po tej wędrówce zawita do Tarnowa i uświetni program tegorocznego festiwalu.

Na wernisaż wystawy z udziałem autora zapraszamy 20 kwietnia 2016 r. o g. 18:00 do Centrum Sztuki Mościce. Ekspozycja czynna będzie do 30 kwietnia 2016 r. w godzinach od 10:00 do 20:00.

Stasys Eidrigevičius: Człowiek renesansu

Urodził się w 1949 roku na Litwie. Artysta, projektant, fotograf, ilustrator, dramatopisarz. W 1980 roku odnalazł swój dom w Warszawie. Bez wątpienia w dziedzinie sztuki można tytułować go mianem człowieka renesansu. Prace Stasysa Eidrigevičiusa znajdują się w zbiorach Muzeów Narodowych we Wrocławiu, w Poznaniu, Szczecinie i Warszawie, także w Muzeum Plakatu w Wilanowie, National Library w Waszyngtonie, Museum of Modern Art w Nowym Jorku, British Museum w Londynie, Creation Gallery w Tokio oraz w wielu zbiorach prywatnych w różnych miejscach świata.

Twórczość Eidrigevičiusa jest wyjątkowo spójna, mimo iż artysta posługuje się różnymi technikami. Jego sztuka wywodzi się z symbolizmu i surrealizmu. Artysta tworzy swój unikalny świat, który wykreowany jest z jego niebywałej wyobraźni. Mnogość dziecięcych postaci o wielkich oczach, osamotnionych i zlęknionych, a oprócz nich ptaki, domowe zwierzęta, ożywione przedmioty, maski. Te obrazy nasycone są metaforami i pełne wciąż powracających motywów, ale ponad wszystko panuje w nich nastrój głębokiej refleksji.

Eidrigevičius buduje swoją plastyczną przestrzeń z obrazów poetyckich, które nasuwać mogą skojarzenia z podświadomością, jej mroczną, skrywaną stroną, która przedziera się do realnego świata z magazynów pamięci. Podwaliną tych kreacji jest jednak wnikliwa obserwacja i wyczucie, które pozwalają w mistrzowski sposób tworzyć nowy, unikatowy byt. Ta przestrzeń  wypełniona jest bohaterami, którzy przybierają postacie kukiełek o dużych oczach i kartoflanych nosach, przydrożnych strachów, ptaków z drewnianymi skrzydłami czy fruwających ludzi. Artysta buduje dla nich poetyckie sytuacje, spiętrzone w baśniowej logice, chociaż jego sztuka odnosi się do ludzkiego doświadczenia, emocji i moralności. Obserwuję uważnie ludzi wokół mnie. Przyglądam się ich twarzom, postaciom, ruchom. Z tych okruchów rzeczywistości nieustannie tworzę własny teatr gestów i sylwetek - wyjaśniał artysta w jednym z wywiadów.

Stasys zaczynał od exlibrisów, małych form graficznych (akwaforta, akwatinta) i malarskich (gwasz, pastel). Później, już w czasie pobytu w Polsce, pojawiły się ilustracje do książek, szczególnie dla dzieci, które przyniosły mu międzynarodowe uznanie. Pierwsze ilustracje zaczął wykonywać jeszcze na Litwie. Artysta wniósł w świat literatury dla dzieci swoją własną, melancholijną wyobraźnię i metafory. Tworzy też plakaty, przede wszystkim techniką pastelu, za które był wielokrotnie nagradzany. Język jego plakatów wywodzi się z rysunku, jest oszczędny, ale mocny. Wywodzi się z ducha malarsko-metaforycznego, silnie naznaczonego indywidualizmem artysty. Eidrigevičius posługuje się głównie rysunkiem, a jego warsztat jest zadziwiająco prosty: węgiel, kredki, pastele, czasami gwasz.

Na początku lat 90. Stasys Eidrigevičius zadebiutował na scenie teatru utworem Biały jeleń, który sam wyreżyserował, zagrał w nim, wykonał scenografię, kostiumy i maski. Natomiast pod koniec lat 90. zainteresował się także fotografią jako medium wypowiedzi twórczej. Najpierw pojawiała się ona jako jeden z elementów w kilku jego instalacjach, zaś w 2000 roku artysta wykonał autonomiczne zdjęcia-obrazy. Szkicownik i aparat fotograficzny od 30 lat jest zawsze ze mną. Kiedyś fotografowałem rodziców, siostry, spotkanych ludzi. Teraz nakładam maskę modelowi i uwieczniam go w sytuacjach skrótowego myślenia za pomocą prostych rekwizytów, jak deska, koło, rama, krzesło itd. Jest to człowiek, który wyszedł ze szkicownika i staje się realnym świadkiem mojej reakcji na rzeczywistość - wspominał artysta w jednym z wywiadów.

Indywidualnym jego wystawom towarzyszą często performance’y wykonywane podczas wernisażu. Pokrywa wówczas ściany niewielkimi rysunkami, które następnie zmywa, podkreślając akcyjną i ulotną naturę sztuki.

Artysta zdobył wiele nagród na międzynarodowych wystawach i konkursach, m.in. na Międzynarodowym Biennale Exlibrisu Współczesnego w Malborku (1973, 1975), na Interexlibris we Frederikshavn (1979-82), Międzynarodowej Wystawie Ilustracji dla Dzieci w Bratysławie (1979, 1981), 9. Konkursie „Premio Europeo” (1982), 9. Międzynarodowym Biennale Plakatu w Warszawie (1984). W 1981 roku ilustrowana przez niego książka Król Kruków otrzymała nagrodę Polskiego Towarzystwa Wydawców Książek jako najpiękniejsza książka roku. Za ilustracje dla dzieci otrzymał w 1984 roku Nagrodę Prezesa Rady Ministrów, a w 1986 Grand Prix na Międzynarodowym Konkursie na Ilustrację Książkową dla Dzieci w Barcelonie. W 1988 roku przyznano mu nagrodę Amerykańskiej Krytyki Filmowej za plakat do filmu Janusza Kijowskiego „Maskarada”, a w Warszawie otrzymał Nagrodę im. Cypriana K. Norwida. W 1994 roku tygodnik „Polityka” przyznał artyście „Paszport” za całokształt twórczości. W 1999 roku Eidrigevičius dostał Złoty Medal na Polskim Biennale Plakatu w Katowicach. W 2000 roku został uhonorowany litewskim Orderem Giedymina, zaś w 2001 litewską narodową nagrodą w dziedzinie sztuki.

Źródło: Ewa Gorządek, Centrum Sztuki Współczesnej Zamek Ujazdowski w Warszawie, maj 2006; aktualizacja: listopad 2009.